Kennisbank
Korte artikelen bij de tests, 77 in totaal. Elk artikel beantwoordt één vraag die je bij een test tegenkomt, met de bronnen eronder. Ingedeeld in dezelfde domeinen als de tests.
Digitaal en AI
25 artikelen
Ik kreeg een betaalverzoek van iemand die zegt mijn kind of kleinkind te zijn. Wat nu?
Ik kreeg een betaalverzoek van iemand die zegt mijn kind of kleinkind te zijn. Wat nu?
Betaal niets en bel eerst zelf terug op het nummer dat al in je telefoon staat, niet op het nieuwe nummer uit het bericht. Krijg je je kind of kleinkind niet echt te spreken, maak dan geen geld over; heb je al betaald, bel dan meteen je bank en doe aangifte bij de politie.
Iemand belt en zegt dat hij van de bank is. Hoe weet ik of dat klopt?
Iemand belt en zegt dat hij van de bank is. Hoe weet ik of dat klopt?
Aan het telefoonnummer kun je het niet zien: oplichters kunnen het echte nummer van je bank in je scherm laten verschijnen, en dat heet nummerspoofing. De enige controle die werkt is ophangen en zelf terugbellen naar een nummer dat je zelf hebt opgezocht op je bankpas, in je bankapp of op de site van je bank, want spoofing werkt alleen als zij jou bellen en niet als jij belt.
Hoe zie ik of een webshop echt is voordat ik betaal?
Hoe zie ik of een webshop echt is voordat ik betaal?
Het slotje in de adresbalk zegt alleen dat de verbinding versleuteld is, en een keurmerklogo is een plaatje dat iedereen kan kopiëren. Wat wel werkt: zoek de winkel op in het handelsregister van de KVK en in het register van het keurmerk zelf, en betaal met creditcard of achteraf, want een iDEAL-betaling kan je bank niet terughalen.
Ik kreeg een sms over een pakket of een boete. Hoe weet ik of die echt is?
Ik kreeg een sms over een pakket of een boete. Hoe weet ik of die echt is?
Klik niet op de link, maar kijk het zelf na in de app van de vervoerder of de instantie, of op een webadres dat je zelf intikt. Vraagt het bericht om een klein bedrag te betalen, om je gegevens te bevestigen of om een update te installeren, dan past het op het patroon van de valse berichten die de Fraudehelpdesk in 2026 meldde: meld het via het meldformulier op fraudehelpdesk.nl en verwijder het daarna.
Ik ben opgelicht en heb al betaald. Wat kan ik nu nog doen?
Ik ben opgelicht en heb al betaald. Wat kan ik nu nog doen?
Bel eerst je bank via het nummer op je bankpas en vraag daar om blokkeren en om vergoeding, doe daarna aangifte bij de politie en meld het bij de Fraudehelpdesk op 088 786 7372. Heb je het bedrag zelf overgemaakt, dan is de vuistregel van Veilig Bankieren dat je het niet terugkrijgt; is er geld afgeschreven zonder dat jij daar opdracht voor gaf, dan wordt de schade doorgaans vergoed als je je aan de veiligheidsregels hebt gehouden en het zo snel mogelijk meldt.
Oplichting herkennen: vier situaties en waar je op let
Oplichting herkennen: vier situaties en waar je op let
Oplichting komt bijna altijd binnen via een van vier routes: een bericht, een telefoontje, een webshop of een betaalverzoek. Per route verschilt het kenmerk dat de doorslag geeft. De controle die bij alle vier werkt, is dezelfde: kies zelf de weg naar de ander, via je eigen app, het nummer op je bankpas, het register of het nummer dat al in je telefoon staat.
Vragen stellen aan een AI-assistent: wat werkt, wat je nakijkt en wat je niet deelt
Vragen stellen aan een AI-assistent: wat werkt, wat je nakijkt en wat je niet deelt
Een vraag aan een AI-assistent levert een bruikbaarder antwoord op als je zegt wat je wilt bereiken, de gegevens noemt die alleen jij hebt, de vorm van het antwoord vastlegt en om iets vraagt wat je zelf kunt nakijken. Kijk in elk antwoord of de bron te vinden is, of de sommen kloppen en of het over jouw vraag gaat, en zet er alleen in wat de vraag nodig heeft.
Waarom een AI-assistent soms bronnen verzint
Waarom een AI-assistent soms bronnen verzint
Een AI-assistent voorspelt welke woorden waarschijnlijk volgen, en kan zo een titel, auteur, paginanummer of link opschrijven die eruitziet als een echte bron terwijl die bron niet bestaat of iets anders zegt. Een bron uit een AI-tool controleer je daarom buiten de chat: zoek op of hij bestaat, open hem zelf en lees of de genoemde passage er staat en hetzelfde zegt.
Wat mag je wel en niet in een AI-assistent plakken?
Wat mag je wel en niet in een AI-assistent plakken?
Zet in een AI-assistent geen persoonsgegevens, zoals een naam, adres, telefoonnummer, burgerservicenummer of iets over iemands gezondheid, en geen vertrouwelijke stukken van je werk, zoals offertes, contracten of broncode, zolang je werkgever daar geen afspraken over heeft gemaakt. Een wachtwoord hoort er nooit in. De meeste aanbieders slaan op wat je invoert, en volgens de Autoriteit Persoonsgegevens is het een datalek als je tegen de afspraken van je werkgever in persoonsgegevens invoert.
Artikel 50: wanneer meld je dat iets met AI is gemaakt?
Artikel 50: wanneer meld je dat iets met AI is gemaakt?
Artikel 50 van de AI-verordening geldt sinds 2 augustus 2026 en regelt wanneer gemeld moet worden dat AI in het spel is. Wie een chatbot aanbiedt, zorgt dat mensen weten dat ze met een AI praten. Aanbieders van AI die beeld, geluid, video of tekst maakt, markeren die uitvoer machineleesbaar. Een organisatie of professional die met AI een deepfake maakt, meldt dat die kunstmatig is. En wie met AI geschreven tekst publiceert om het publiek over zaken van algemeen belang te informeren, meldt dat ook, tenzij een mens de tekst heeft nagekeken en iemand er redactioneel verantwoordelijk voor is.
Waarom krijg ik #N/B?
Waarom krijg ik #N/B?
#N/B betekent dat een opzoekformule zoals VERT.ZOEKEN of X.ZOEKEN de waarde die je zoekt niet vindt. Vijf oorzaken komen vaak voor. De waarde staat er niet in, de ene kant is een getal en de andere tekst, er staat een spatie te veel, de waarde staat niet in de eerste kolom van het bereik van VERT.ZOEKEN, of het bereik houdt op boven de rij die je zoekt.
Het dollarteken in een formule
Het dollarteken in een formule
Een dollarteken zet een rij of kolom vast als je de formule kopieert; je zet het met F4 direct na de celverwijzing (Mac: Cmd+T). $A$1 blijft altijd A1. A$1 houdt de rij vast, $A1 de kolom. Zonder dollarteken schuift de hele verwijzing mee. Gebruik $A$1 voor een vaste waarde in één cel, zoals een toeslag of een btw-percentage.
Som of Aantal in een draaitabel
Som of Aantal in een draaitabel
Kies Som als je wilt weten hoeveel iets bij elkaar is, zoals de omzet per regio, en Aantal als je wilt weten hoe vaak iets voorkomt, zoals het aantal bestellingen per klant. Som telt de getallen in het veld op, Aantal telt hoeveel regels een waarde hebben. Staat er Aantal terwijl je een totaal verwachtte, dan leest het programma de getallen waarschijnlijk als tekst.
Zijwaarts lezen: zo doen factcheckers het
Zijwaarts lezen: zo doen factcheckers het
Zijwaarts lezen betekent dat je een onbekende bron eerst verlaat en in een nieuw tabblad opzoekt wat andere sites over die bron zeggen, voordat je het stuk zelf leest. Onderzoekers die professionele factcheckers volgden, zagen dat zij het zo aanpakten. Wat een bron op haar eigen pagina over zichzelf schrijft, telt daarbij niet als controle.
Reclame herkennen in je nieuwsapp en tijdlijn
Reclame herkennen in je nieuwsapp en tijdlijn
Reclame in een nieuwsapp of tijdlijn herken je aan een vermelding als advertentie, reclame, ad, in samenwerking met of betaald partnerschap, aan een merk dat steeds terugkomt met een link of kortingscode, en aan een stuk dat uitkomt bij één product. Volgens de Nederlandse Reclame Code moet reclame duidelijk als reclame herkenbaar zijn, en bij een post van iemand met een band met het merk hoort de vermelding vooraan te staan.
Een citaat nagaan in drie stappen
Een citaat nagaan in drie stappen
Een citaat ga je na in drie stappen: zoek de letterlijke woorden op, vind het oorspronkelijke stuk waarin ze zijn gezegd of geschreven, en lees de zinnen eromheen. Pas dan zie je of er een voorwaarde is weggelaten, of de woorden van iemand anders komen, of dat de spreker het juist tegensprak.
Wat doet een wachtwoordmanager?
Wat doet een wachtwoordmanager?
Een wachtwoordmanager is een programma dat al je wachtwoorden en gebruikersnamen voor je bewaart, bij een nieuw account een sterk wachtwoord voorstelt en dat vaak ook voor je invult. Je onthoudt zelf alleen het hoofdwachtwoord van de manager. Dat ene wachtwoord moet daarom lang en uniek zijn, en je bewaart het goed, want de helpdesk kan het vaak niet voor je terughalen.
Herstelcodes: waar laat je ze?
Herstelcodes: waar laat je ze?
Herstelcodes print je en berg je op een vaste plek thuis op, los van je telefoon. Je hebt ze nodig als je telefoon met je authenticatie-app kwijt of kapot is, dus ze horen niet in een notitie op diezelfde telefoon en niet in de mail van het account dat je ermee wilt herstellen. Maak daarnaast een versleutelde back-up van je authenticatie-app, en geef een herstelcode aan niemand.
Je gegevens zijn gelekt. Wat nu?
Je gegevens zijn gelekt. Wat nu?
Zijn je gegevens gelekt, wijzig dan direct de wachtwoorden die mogelijk gelekt zijn, ook overal waar je hetzelfde wachtwoord gebruikte, en zet tweestapsverificatie aan waar het kan. Vraag de organisatie welke gegevens gelekt zijn en wat de gevolgen kunnen zijn. Let daarna extra op nepberichten en telefoontjes, want met gelekte gegevens kunnen criminelen echter overkomen. Met alleen je IBAN kan niemand inloggen op je rekening of geld overmaken.
Wat is een goede typesnelheid?
Wat is een goede typesnelheid?
In onze training is een goede typesnelheid bij gewone zinnen 100 tot 160 netto aanslagen per minuut, dat is 20 tot 32 woorden per minuut; een vaste norm voor iedereen bestaat niet. Netto aanslagen zijn de tekens die goed staan, spaties meegeteld. Voor woorden per minuut deel je door vijf. Kijk naast het tempo altijd naar je nauwkeurigheid.
De thuisrij: waar horen je vingers?
De thuisrij: waar horen je vingers?
Op de thuisrij liggen je linkervingers op a, s, d en f en je rechtervingers op j, k, l en de puntkomma, met je duimen boven de spatiebalk. Op de F en de J voel je een streepje, zodat je zonder kijken weet of je goed ligt. Vanuit die rij neem je elke andere toets met een vaste vinger, die daarna terugkeert.
Een typecursus kiezen als volwassene
Een typecursus kiezen als volwassene
Een typecursus voor volwassenen kies je op vijf punten: hij werkt op je eigen toetsenbord en met jouw indeling, hij begint op de thuisrij, hij meet nauwkeurigheid naast tempo, een les past in een paar minuten per dag en je typt zinnen uit je eigen werk. Probeer altijd eerst een gratis les of typetest voordat je betaalt.
Wat is phishing?
Wat is phishing?
Phishing is oplichting met een vals bericht dat van een bekende organisatie of persoon lijkt te komen, zoals je bank, een pakketdienst of je werkgever. Het bericht wil dat je op een link klikt, een bijlage opent of iets afgeeft, zoals een wachtwoord, een code of een betaling. Het komt per mail, sms, berichtenapp, telefoon, brief of QR-code. Je herkent het aan het adres van de afzender, het domein in de link en de haast in de tekst.
Phishing melden: waar en hoe
Phishing melden: waar en hoe
Phishing meld je op drie plekken, afhankelijk van wat er is gebeurd. Een vals bericht waarbij je niets kwijt bent, meld je bij de organisatie die wordt nagedaan en bij de Fraudehelpdesk. Ben je geld kwijt of heb je gegevens afgegeven, dan bel je eerst je bank en doe je daarna aangifte bij de politie. Op je werk meld je elk verdacht bericht bij de servicedesk of de ICT-afdeling, ook als je twijfelt.
Wat is spearphishing?
Wat is spearphishing?
Spearphishing is phishing die op één persoon of functie is gericht. De afzender zoekt eerst uit wie je bent, wat je doet en met wie je werkt, en schrijft daarna een bericht dat bij jouw werk past, met je naam, een lopend project of de naam van je leidinggevende erin. Daardoor is het moeilijker te herkennen dan een bericht dat naar duizenden mensen tegelijk gaat. Wat helpt, is een verzoek om geld, gegevens of toegang nagaan langs een eigen weg.














