Hoe zie ik of een webshop echt is voordat ik betaal?

Er zijn drie verschillende problemen die op elkaar lijken

Voordat je gaat controleren, is het handig om te weten waar je naar zoekt. Een bestelling die niet aankomt heeft namelijk drie heel verschillende oorzaken, en het antwoord op de vraag wat je moet doen verschilt per oorzaak.

Het eerste geval is de winkel die niet bestaat. Er is een website, je betaalt, er komt nooit iets, en het adres en telefoonnummer blijken verzonnen. Dit is oplichting en dat gaat naar de politie.

Het tweede geval is dropshipping. De ACM omschrijft dat als een webshop zonder eigen voorraad, die de producten bij een winkel in het buitenland bestelt en naar jou laat sturen. Dat mag, maar je pakket doet er weken over en er kan een rekening van de douane bij komen. Volgens de ACM moet zo'n winkel duidelijk vermelden dat een ander bedrijf levert, uit welk land de producten komen en wat de levertijd is. Staat dat er niet, dan is dat op zichzelf al een reden om ergens anders te bestellen.

Het derde geval is het saaiste: de winkel bestaat, is te goeder trouw, en kan toch niet leveren, bijvoorbeeld door een voorraadprobleem. Dan gaat het om consumentenrecht en niet om oplichting. ACM ConsuWijzer legt uit wat je dan kunt doen, en dat staat verderop in dit artikel.

Waarom het slotje in de adresbalk niets zegt over de winkel

Het slotje betekent dat de verbinding tussen jouw tablet en de website versleuteld is. Meer niet. Google haalde het slotje in 2023 om die reden uit Chrome: veel mensen dachten dat het betekende dat een site te vertrouwen was. In Chrome staat er sindsdien een neutraal pictogram voor de site-instellingen; in andere browsers zie je het slotje vaak nog wel.

Wie zo'n certificaat uitgeeft, controleert niet wie je bent. Let's Encrypt, de grootste gratis uitgever, schrijft zelf dat het alleen domeinvalidatie doet en geen organisatievalidatie: er wordt gecontroleerd of jij de domeinnaam beheert, niet wie er achter je bedrijf zit. De certificaten kosten niets. Over phishing- en malwaresites die een certificaat aanvragen zegt Let's Encrypt dat het die zelf niet weert, maar verwijst naar Google Safe Browsing en Microsoft SmartScreen.

Een oplichter krijgt dus binnen een paar minuten dezelfde versleutelde verbinding als je bank. Het slotje gaat over de weg, niet over de winkel. Een site zonder slotje moet je niet gebruiken, maar met slotje heb je nog niets gecontroleerd.

Waarom een keurmerklogo op zichzelf niets bewijst

De Consumentenbond bespreekt vijf keurmerken voor webwinkels. Thuiswinkel Waarborg is veruit het bekendste: in onderzoek van de Consumentenbond uit 2022 herkende 96 procent het logo. Daarna volgen Webshop Keurmerk, WebwinkelKeur, Trusted Shops en Qshops.

Een logo op een pagina is alleen een afbeelding. De Consumentenbond schrijft dat er misbruik wordt gemaakt van keurmerklogo's en dat je dus zelf moet checken of de webwinkel het keurmerk ook echt heeft, door op het logo te klikken en de website van het keurmerk te bekijken. Nog beter is het andersom doen. Ga naar de site van het keurmerk en zoek de winkel daar op. Thuiswinkel.org heeft een ledenlijst die je op trefwoord kunt doorzoeken.

De Consumentenbond plaatst er wel een kanttekening bij die je moet kennen voordat je een keurmerk zwaar laat wegen. Thuiswinkel controleert het grondigst, ieder jaar en op dezelfde punten als bij de eerste keuring. Bij de andere keurmerken is die controle vrijblijvend, en alleen Webshop Keurmerk geeft aan mystery shoppers in te zetten. Wat een keurmerk je wel oplevert is klachtenbemiddeling en in een aantal gevallen toegang tot een onafhankelijke geschillencommissie. Dat is iets waard. Het is geen garantie.

De controles die wel iets opleveren

De ACM heeft hier een checklist voor. Hieronder staat die uitgewerkt, met wat de Fraudehelpdesk en de Consumentenbond erbij zeggen. Ze kosten samen ongeveer tien minuten, en je hoeft ze alleen te doen bij een winkel waar je niet eerder gekocht hebt.

• Zoek het bedrijf op in het handelsregister van de KVK. De ACM noemt dit als vaste controle, en zoeken kan gratis via kvk.nl. Staat er geen KVK-nummer op de site, of hoort het nummer bij een ander bedrijf of een ander adres dan wat de winkel opgeeft, dan hoef je verder niet te kijken.
• Voer de gegevens van de winkel in bij de politie. Op politie.nl staat een controleformulier waarin je een internetadres, rekeningnummer, e-mailadres of telefoonnummer kunt invullen om te zien of er aangiften bekend zijn. De ACM verwijst hiernaar in haar checklist. De politie zet er zelf bij dat geen melding geen garantie is: de winkel kan bij de politie nog onbekend zijn.
• Bel het telefoonnummer en stuur een e-mail. De ACM adviseert te kijken of telefoonnummer, e-mailadres en een fysiek adres op de site staan, en of het bedrijf ook echt antwoordt. Zoek dat adres op in een routeplanner. Een woonhuis hoeft niet fout te zijn, maar het is wel iets om over door te vragen. Bewaar de gegevens die je vindt, want die heb je nodig als het misgaat.
• Kijk hoe oud de website is. ScamCheck op veiliginternetten.nl kijkt onder meer naar de oprichtingsdatum van een website en de domeinnaam, naast gegevens van onder meer de KVK, Thuiswinkel.org en Trustpilot. Voor een .nl-adres kun je in de whois van SIDN opzoeken wanneer het domein is geregistreerd. Is de houder een particulier, dan toont SIDN diens naam niet.
• Zoek de naam van de winkel samen met het woord klacht of review. Dat is het eerste punt van de ACM-checklist, die adviseert meerdere reviews op meerdere reviewsites te bekijken. Houd in gedachten dat een hoog cijfer alleen iets zegt bij veel beoordelingen en niet bij een handvol.
• Lees de beoordelingen op de site van de winkel zelf met wantrouwen. Die staan er omdat de winkel ze daar heeft neergezet. Nepreviews zijn sinds 2022 wettelijk verboden, maar dat verbod haalt ze er niet vanzelf af.
• Kijk welke betaalmethoden er zijn. Dat is de controle die het meest zegt, en die staat hieronder apart.

De betaalmethode is de belangrijkste controle

De ACM zet de betaalmethoden naast elkaar op één vraag: kun je je geld terughalen als er niets komt. Op die vraag verschillen ze sterk.

Bij een gewone overboeking is je geld weg zodra het weg is. Bij iDEAL geldt in de praktijk hetzelfde. De Consumentenbond schrijft dat iDEAL geen chargebackregeling kent zoals creditcards en PayPal, en dat je een iDEAL-betaling niet kunt terugboeken via je bank. iDEAL zegt dus iets over de veiligheid van de betaling zelf, en niets over de betrouwbaarheid van de winkel. Dat verschil wordt vaak door elkaar gehaald.

Een creditcard is wat de ACM verzekerd betalen noemt: daarbij kun je achteraf je geld terugeisen of storneren. Gaat het mis, dan betwist je de betaling bij je kaartverstrekker. Achteraf betalen zet je nog sterker: je betaalt pas als het juiste product er is, en komt het niet, dan betaal je niet.

Daar volgt een simpele regel uit. Een winkel die alleen overboeking accepteert, of alleen cryptomunten, geeft je bewust geen weg terug. De Consumentenbond noemt bij de kenmerken van een nepwebwinkel ook het aanbod van betaalmogelijkheden, naast valse logo's en nepkeurmerken.

Twee dingen die je van een winkel mag verlangen, volgens de ACM. Er moet minstens één manier van betalen zijn waarbij je minstens de helft van het bedrag pas bij bezorging betaalt. En voor een creditcard van een bank, zoals Visa of Mastercard, mag geen toeslag worden gerekend. Let op dat dit voor iDEAL juist wél mag: de ACM schrijft dat een verkoper kosten mag rekenen voor iDEAL en Wero, en ook voor een creditcard als American Express. Wat nooit mag, is meer rekenen dan de kosten die de verkoper zelf maakt.

Waarom er nu iDEAL Wero op je scherm staat

Als je de laatste tijd iets besteld hebt, is je misschien opgevallen dat er niet meer alleen iDEAL staat, maar iDEAL en Wero samen. Dat is geen nepknop.

De Betaalvereniging Nederland schrijft dat de overgang van iDEAL naar Wero begin 2026 is gestart, dat iDEAL-betalingen vanaf oktober 2026 geleidelijk via de infrastructuur van Wero worden verwerkt, en dat uiterlijk eind 2027 iedere iDEAL-acceptant is overgestapt. Voor jou verandert het afrekenen niet: je betaalt nog steeds via je eigen bank.

Er komt wel een verschil dat er straks toe doet. Wero krijgt een aankoopbescherming waarmee je een betaling kunt betwisten als een bestelling misgaat en je er met de winkel niet uitkomt. Die staat gepland voor 1 januari 2028, als laatste stap van de overgang. Tot die tijd kun je een betaling met iDEAL of Wero niet terugboeken, en blijft de creditcard of achteraf betalen je sterkste keuze bij een winkel die je niet kent.

Wat een webshop wettelijk moet laten zien

Ontbrekende informatie is een signaal dat je makkelijk kunt controleren, want dit hoort er gewoon te staan.

• Contactgegevens: een telefoonnummer, een e-mailadres en een fysiek adres.
• Alle kosten vooraf, inclusief verzendkosten. Komt het product van buiten de EU, dan ook de invoerrechten en de btw.
• Je bedenktijd van 14 dagen, met de voorwaarden voor het terugsturen. Informeert de winkel je daar niet goed over, dan wordt je bedenktijd volgens de ACM met een jaar verlengd.
• Bij dropshipping: dat een ander bedrijf de levering doet, uit welk land het komt, en wat de levertijd is. De dropshipper blijft daarbij jouw aanspreekpunt, want daar heb je gekocht, en mag je niet doorverwijzen naar de buitenlandse leverancier.

Je hebt al betaald en je vertrouwt het niet meer

Doe deze stappen in deze volgorde. De eerste vier gaan ervan uit dat de winkel misschien gewoon te laat is, want dat is verreweg het meest voorkomende geval, en de stappen zijn ook nodig om je geld terug te kunnen eisen.

Eén uitzondering, en die is belangrijk. Zijn er concrete aanwijzingen dat er nooit geleverd gaat worden, bijvoorbeeld omdat de site ineens offline is, niemand reageert op telefoon of e-mail, of je hebt overgeboekt naar een buitenlands rekeningnummer, wacht dan de levertermijn niet af. Bel dan vandaag nog je bank en doe aangifte. Hoe langer je wacht, hoe kleiner de kans dat er van het bedrag nog iets te achterhalen is.

• Kijk of er een leverdatum is afgesproken. Is er geen datum of termijn afgesproken, dan geldt volgens de ACM een wettelijke levertijd van 30 dagen.
• Stuur een e-mail of brief waarin je een nieuwe, redelijke termijn stelt. Doe dit schriftelijk zodat je bewijs hebt van wat je gevraagd hebt en wanneer. De ACM heeft hiervoor voorbeeldbrieven staan.
• Komt er dan nog niets, dan mag je de koop ontbinden. Was er wel een vaste leverdatum afgesproken en is die dag verstreken, dan mag je volgens de ACM meteen ontbinden zonder eerst extra tijd te geven. Na ontbinding moet de verkoper je binnen 14 dagen je geld teruggeven.
• Heb je met creditcard betaald, betwist de betaling dan bij je kaartverstrekker en meld de fraude.
• Heb je overgeboekt naar een Nederlandse rekening, bel dan je bank. De Consumentenbond noemt dat je daar de gegevens van de ontvanger kunt opvragen, die je nodig hebt om zelf een civiele procedure te beginnen. Dat kan alleen na aangifte en als de betaling niet ouder is dan 13 maanden. Reken er niet op dat je bank de overboeking terugdraait, want dat kan bij een gewone overboeking niet.
• Denk je dat het opzet was, doe dan aangifte bij de politie. De ACM is duidelijk over de scheiding: niet leveren is consumentenrecht, oplichting valt onder het strafrecht en daar gaat de ACM niet over. Je aangifte helpt ook om de site uit de lucht te krijgen.
• Weet je niet in welke van die twee je zit, bel dan de Fraudehelpdesk op 088 786 7372 (op werkdagen overdag) of doe een melding via fraudehelpdesk.nl. Je melding komt bovendien terecht in wat de volgende persoon vindt die deze winkel opzoekt.

En als de winkel wel echt is, maar je toch spijt hebt

Bij een online aankoop heb je 14 dagen bedenktijd. Die begint volgens de ACM direct na het sluiten van de overeenkomst en duurt tot en met 14 dagen nadat het product is afgeleverd. Valt de veertiende dag in het weekend of op een feestdag, dan eindigt de bedenktijd op de eerstvolgende werkdag om twaalf uur 's avonds.

Er zijn uitzonderingen. Geen bedenktijd bij maatwerk, bij spullen die op jou zijn gemaakt zoals een pak of een kast op maat, bij dingen die snel bederven of verouderen zoals groenten of bloemen, en bij een toegangskaartje voor een bepaalde datum.

Stuur je het product volgens de voorwaarden terug, dan moet de verkoper je het aankoopbedrag en de verzendkosten terugbetalen. Let op één ding: stuur je maar een deel van je bestelling terug, dan hoeft de verkoper de verzendkosten volgens de ACM niet terug te betalen.

Kort samengevat

Het slotje zegt iets over de verbinding en niets over de verkoper. Een keurmerklogo zegt pas iets als je de winkel terugvindt in het register van dat keurmerk. Een KVK-nummer zegt pas iets als het bij dezelfde naam en hetzelfde adres hoort als op de site.

En de betaalmethode is de controle die er het meest toe doet, omdat die bepaalt of je fout te herstellen is. Bij een winkel die je niet kent: creditcard of achteraf betalen, en geen overboeking.

Wil je oefenen of je deze signalen in een echte tekst herkent, dan staat er op Skillido een gratis test.