Ik ben opgelicht en heb al betaald. Wat kan ik nu nog doen?

Doe dit nu, in deze volgorde

Twee van deze stappen hebben haast: je bank bellen, en het apparaat loskoppelen als iemand met je heeft meegekeken. De rest kan vandaag of morgen, en het helpt om ze op papier af te vinken.

Bel nooit een nummer uit het bericht of het gesprek waar het misging. De Fraudehelpdesk zegt het zo: hang op, zoek zelf het nummer van je bank op, en bel dat nummer.

• Heeft iemand met je meegekeken op je computer? Verbreek dan eerst de internetverbinding of zet het apparaat uit, zegt de Fraudehelpdesk. Verander daarna je wachtwoorden vanaf een ander apparaat, ook dat van je e-mail.
• Bel je bank. Het nummer staat op je bankpas of in je bankieren-app. Zeg dat je slachtoffer bent van fraude. Vraag of je pas en je internetbankieren geblokkeerd kunnen worden, en vraag in hetzelfde gesprek om vergoeding.
• Doe aangifte bij de politie. Dat kan online via de website van de politie, telefonisch via 0900-8844, of aan de balie op het bureau.
• Meld het bij de Fraudehelpdesk, 088 786 7372 (op werkdagen overdag) of via het meldformulier op fraudehelpdesk.nl. Dat is iets anders dan aangifte.
• Betaalde je met creditcard of via PayPal? Meld het daar apart, bij de maatschappij zelf.
• Bewaar alles wat je nog hebt. De Fraudehelpdesk noemt bij helpdeskfraude telefoonnummers, namen en opnames van de gesprekken. Bewaar daarnaast de berichten, het rekeningnummer waar je naartoe boekte en je bankafschrift.

Waarom je bank bellen vooropstaat, ook als het geld al weg is

Het voelt zinloos om te bellen over geld dat al is afgeschreven. Toch is dit de stap met haast, en om twee redenen tegelijk. De Consumentenbond noemt ze allebei: je belt ter voorkoming van vervolgschade, en voor het aanvragen van mogelijke compensatie.

Vervolgschade is het deel dat mensen onderschatten. Wie je gegevens heeft, kan het een tweede keer proberen. Veilig Bankieren, de voorlichtingssite van de banken, is daar kort over: merk je transacties die je zelf niet hebt gedaan, laat dan direct je pas blokkeren. Dat kan vaak ook zelf, in je bankieren-app of via internetbankieren.

Het tweede deel gaat over jouw dossier. Vraag in dat eerste gesprek meteen om vergoeding en vraag hoe je dat schriftelijk moet indienen. Vraag ook om het nummer of kenmerk van je melding en schrijf de datum op. Dat heb je later nodig als het op een klacht uitloopt.

Weet je niet welk nummer je moet hebben, dan staat op veiligbankieren.nl/meld-fraude per bank het nummer waar je dag en nacht terechtkunt om je pas te laten blokkeren. Zit je bij een andere bank dan ABN AMRO, ING of Rabobank, dan kun je je pas ook blokkeren via het gratis nummer 0800 03 13, dag en nacht. Het nummer op je eigen pas of in je eigen app blijft de veiligste route, want dat kan niemand anders voor je hebben neergezet.

Wat er nu met je geld gebeurt

Hier past geen mooi verhaal. Veilig Bankieren schrijft: als u het slachtoffer wordt van digitale oplichting is het niet zeker dat u uw geld terugkrijgt. En daarna, nog directer: de vuistregel is dat u in principe niets terugkrijgt als u zelf het bedrag heeft overgemaakt.

Dezelfde bron noemt de route die wel bestaat, en die is lang. Terugbetaling is dan eigenlijk alleen mogelijk als je aangifte hebt gedaan, de politie een verdachte aanhoudt en de zaak aan een rechter wordt voorgelegd. Dat duurt maanden tot jaren en het loopt niet altijd goed af.

Dit is precies de reden waarom aangifte er toch toe doet, ook als je er weinig van verwacht. Zonder aangifte begint dat proces niet.

Heb je het zelf overgemaakt, of is het weggehaald?

Dit onderscheid bepaalt bijna alles wat hierna volgt, en het wordt in de eerste paniek vaak door elkaar gehaald. Er zijn drie situaties.

Bij de eerste is er geld van je rekening gegaan zonder dat jij daar opdracht voor gaf. Je pas is gekopieerd, of iemand heeft met jouw gegevens zelf overboekingen gedaan. Dit heet een niet-toegestane betaling en hier heb je de sterkste positie.

Bij de tweede heb je zelf overgeboekt na een telefoontje, een sms of een bericht dat van je bank of van een bekende leek te komen. Je hebt de opdracht zelf gegeven, ook al werd je daartoe gebracht. Juridisch is dat een andere situatie dan de eerste.

Bij de derde heb je zelf betaald aan een webshop, een verkoper of een belegging die niet bleek te bestaan. Ook dat is een betaling die je zelf hebt gedaan.

Weet je niet zeker in welke categorie je valt, laat het dan aan je bank en aan de Fraudehelpdesk zien. Beschrijf wat er precies gebeurd is en in welke volgorde. Vul niets in wat je niet meer weet.

Wat de bank vergoedt, en wanneer niet

Bij een betaling die jij niet hebt gedaan, ligt de hoofdregel bij de bank. De wet (artikel 7:528 van het Burgerlijk Wetboek) zegt dat de bank zo'n betaling in beginsel terugbetaalt, uiterlijk aan het eind van de volgende werkdag nadat ze ervan weet. Veilig Bankieren schrijft dat je, als je je aan de vijf uniforme veiligheidsregels hebt gehouden, mag verwachten dat een bedrag dat zonder jouw toestemming is afgeschreven wordt vergoed.

De uitzondering heet grove nalatigheid. Denk aan je pincode opschrijven bij je pas, of je inlogcodes doorgeven. Maar de beoordeling is niet zwart-wit. Veilig Bankieren zegt er zelf bij: als de consument zich gedeeltelijk niet aan de veiligheidsregels heeft gehouden, wil dat dus niet zeggen dat de bank de schade niet zal vergoeden. De bank weegt het per geval naar redelijkheid en billijkheid, en kan ook bij grove nalatigheid nog uit coulance vergoeden. De bank moet de grove nalatigheid bovendien bewijzen. En de Commissie van Beroep van Kifid heeft in april 2026 bepaald dat daar bij bankhelpdeskfraude niet snel sprake van is: alleen als je wist dat je opgelicht kon worden en toch deed wat de nepmedewerker zei. Een afwijzing is dus geen eindstation.

Er zit wel een grens aan hoe lang je kunt wachten. De wet (artikel 7:526 van het Burgerlijk Wetboek) zegt dat je een afschrijving die je niet hebt toegestaan onverwijld moet melden, en uiterlijk dertien maanden na de dag van de afschrijving. Die dertien maanden zijn een uiterste grens en geen wachttijd: wie het wel ziet maar lang laat liggen, kan zijn recht ook eerder kwijtraken. Veilig Bankieren zegt niet voor niets: laat direct je pas blokkeren. Bellen op de dag zelf is beter dan bellen over een half jaar.

Heb je het bedrag zelf overgemaakt, dan geldt die regeling niet en val je terug op de vuistregel hierboven. Er is één uitzondering die het proberen waard is, en die staat in de volgende paragraaf.

De coulanceregeling bij bankhelpdeskfraude, en waarom die vaak niet uitkeert

Voor het geval dat je bent gebeld door iemand die zich voordeed als je bank, bestaat sinds eind 2020 een coulanceregeling van de banken, met terugwerkende kracht tot 1 januari 2020. De voorwaarden zijn in 2021 vastgelegd in het coulancekader van de Nederlandse Vereniging van Banken; je moet onder meer aangifte hebben gedaan en er moet aantoonbaar misbruik zijn gemaakt van de naam of het nummer van je bank. Ben je daar slachtoffer van, vraag er dan uitdrukkelijk naar bij je bank en noem de regeling bij naam.

Wees tegelijk voorbereid op teleurstelling, want de cijfers lopen terug. De Consumentenbond, die destijds mee aandrong op de regeling, meldt dat in 2021 nog 92 procent van de schade werd vergoed, in 2022 89 procent, en in 2025 en 2026 nog ongeveer de helft.

De reden zit in de omschrijving. Banken houden vast aan de oorspronkelijke definitie van bankspoofing. Zaken waarbij meekijksoftware zoals TeamViewer of AnyDesk is gebruikt vallen daar volgens de Consumentenbond buiten. De Nederlandse Vereniging van Banken wil die omschrijving niet aanpassen, en de Consumentenbond noemt dat teleurstellend.

Praktisch betekent dit: beschrijf zo precies mogelijk hoe het contact verliep. Wie belde, welk nummer stond er in het scherm, wat werd er gezegd, en wat heb je precies gedaan. Het verschil tussen wel en geen vergoeding zit vaak in die details.

Speelt 112 hier een rol?

Voor geld dat al is overgemaakt: nee. De instanties die over fraude voorlichten, zoals de Fraudehelpdesk, Veilig Bankieren en Slachtofferhulp Nederland, verwijzen je naar je bank en naar de politie via 0900-8844 of de website van de politie.

112 is het alarmnummer voor spoed en direct gevaar. Is er iemand aan je deur die niet weggaat, of voel je je op dat moment onveilig, dan is dat waar 112 voor bedoeld is. Een afschrijving van gisteren valt daar niet onder, en je verliest er tijd mee die je beter aan je bank besteedt.

Aangifte doen: kan dat online, en wat heb je eraan

Aangifte kan op drie manieren, aldus Slachtofferhulp Nederland: online via de website van de politie, telefonisch via 0900-8844, of aan de balie op het bureau. Bij internetoplichting raadt de politie zelf online aangifte aan. Twijfel je, bel dan 0900-8844 en vraag het.

Zet je gegevens klaar voordat je begint: het rekeningnummer waar je naartoe boekte, het bedrag, de datum en de berichten die je hebt gekregen. Dan hoef je niet halverwege te zoeken.

Verwacht er niet je geld van, wel iets anders. Aangifte is de eerste stap in opsporing en vervolging, en zonder jouw informatie komt dat niet op gang.

Een aangifte is bovendien vaak het papier dat je bank of je verzekeraar wil zien bij een verzoek om vergoeding. Ook daarom is het geen verloren half uur.

Melden bij de Fraudehelpdesk: wat het wel en niet is

De Fraudehelpdesk is het landelijke meldpunt voor fraude en is telefonisch bereikbaar op 088 786 7372, op werkdagen overdag. Melden kan altijd online, via het formulier voor particulieren. Afhankelijk van wat er gebeurd is, verwijzen ze je door, bijvoorbeeld naar de politie of Slachtofferhulp Nederland.

Melden is geen aangifte. Opsporing en vervolging beginnen bij de politie, met jouw aangifte. Daarom doe je allebei.

Betaalde je met creditcard, PayPal of iDEAL?

Dan zijn er nog andere routes, naast je bank.

Bij een creditcard vraag je terugbetaling aan bij je creditcardmaatschappij. De Fraudehelpdesk adviseert je daar te melden met het bewijs van betaling en je correspondentie met de verkoper. De Consumentenbond wijst erop dat je bij je maatschappij het juiste formulier downloadt en invult. Houd je afschriften daarna in de gaten, want je gegevens kunnen opnieuw gebruikt worden.

Bij PayPal vraag je terugbetaling aan en meld je de fraude bij het betaalsysteem zelf.

Ging het om een iDEAL-betaling die via Stripe liep, dan is er een fraudeassistent van Stripe waar je een melding kunt indienen. Je herkent zo'n betaling volgens de Consumentenbond aan een getal dat op je afschrift met 0220 begint.

Kocht je bij een webshop die wel bestaat maar niet levert, dan is er nog het herroepingsrecht. Bij een aankoop op afstand heb je in beginsel ten minste twee weken om de koop te ontbinden, aldus de Fraudehelpdesk. Dat is een andere weg dan de fraudeweg, en vaak een snellere.

De naam van de rekeninghouder opvragen

Dit is de stap die de meeste mensen niet kennen. Heb je geld overgemaakt naar een Nederlands rekeningnummer, dan kun je de naam- en adresgegevens van die rekeninghouder bij je eigen bank opvragen. Dat kan volgens de Fraudehelpdesk sinds 1 januari 2021, en alleen bij een overboeking van en naar een Nederlandse bankrekening. De procedure heet PNBF.

Er gelden voorwaarden. Je moet aangifte hebben gedaan, en de betaling mag niet ouder zijn dan 13 maanden. De ontvanger krijgt eerst drie weken om het geld vrijwillig terug te betalen; pas als dat niet gebeurt, krijg jij de gegevens. Die ontvanger is vaak een zogenaamde geldezel en niet de oplichter zelf.

Met die gegevens kun je zelf een civiele procedure beginnen, of daarmee dreigen. De Consumentenbond noemt dat laatste bij nepwebwinkels als een reële optie. Bij kleinere bedragen kan een aangetekende brief met de eis om terug te betalen al genoeg zijn; bij grotere bedragen loont het om eerst een jurist te laten meekijken.

Als je bank niet vergoedt

Een afwijzing van de bank is niet het einde van de rit. De volgorde is dan: eerst schriftelijk klagen bij je bank zelf, en pas daarna naar de klachtenrechter voor financiële zaken, het Kifid.

Kifid stelt twee voorwaarden aan de timing. Je moet eerst bij je bank klagen; heeft die na acht weken nog geen definitief standpunt ingenomen, dan kun je al naar Kifid. En je klacht moet op tijd binnen zijn: binnen drie maanden nadat de bank een definitief standpunt heeft ingenomen, of binnen een jaar nadat je de klacht voor het eerst bij de bank hebt neergelegd.

Ben je toch te laat, dan is er nog één opening. Kifid kan een klacht alsnog behandelen als je financiële dienstverlener daar schriftelijk mee instemt. Die instemming stuur je dan met je klachtformulier mee.

Zet daarom de datum van je eerste klacht en de datum van het antwoord van de bank op papier. Zonder die twee data is later niet vast te stellen of je nog op tijd bent.

Waar je terechtkunt als het je te veel wordt

Opgelicht worden kost meer dan geld. Schaamte hoort erbij en is de reden dat veel mensen het thuis niet vertellen, waardoor ze er alleen mee blijven zitten.

Slachtofferhulp Nederland helpt gratis bij oplichting en fraude en is bereikbaar op 0900-0101.

Heeft iemand op afstand op je computer meegekeken, dan is er nog een praktisch punt. De Fraudehelpdesk raadt aan het apparaat niet te gebruiken zolang de politie het nog wil onderzoeken. Komt de politie niet langs, laat het dan controleren met een virusscanner of door iemand die er verstand van heeft.

En voor de zekerheid, want dit is de zin die achteraf het vaakst blijkt te ontbreken: je hoeft nooit geld over te maken naar een zogenaamd veilige rekening. De Fraudehelpdesk beschrijft dat als een truc, waarbij het rekeningnummer dat je krijgt van de oplichters zelf is. Een bank vraagt daar niet om.

Nog één ding

Wil je oefenen of je dit soort berichten herkent voordat er iets misgaat, dan staat er op Skillido een gratis test met voorbeeldberichten.