Wat is een assessment? De onderdelen, de dag en wat je kunt oefenen
Een assessment is een selectieronde waarin een werkgever of opleiding met tests en opdrachten kijkt hoe je denkt en werkt. Meestal bestaat het uit een capaciteitentest, een persoonlijkheidsvragenlijst en een of meer gesprekken of praktijkopdrachten. Van die onderdelen is de capaciteitentest het deel dat je vooraf kunt oefenen.
Bijgewerkt op door De redactie van Skillido
De mail komt na het tweede gesprek. "We nodigen je graag uit voor een assessment, aanstaande donderdag van negen tot vier." Het woord is Engels voor beoordeling, en dat is ook wat het is. Een bureau of de werkgever zelf legt je een dag lang, of een uur lang online, tests en opdrachten voor en schrijft op wat daaruit komt. Wie weet wat er in die dag zit, komt er rustiger aan en herkent op de dag zelf wat er gebeurt.
Wat er in een assessment zit
Een assessment is een verzamelnaam. Welke onderdelen erin zitten, hangt af van de functie en van wie het afneemt, maar de meeste assessments zijn opgebouwd uit dezelfde vier bouwstenen.
De capaciteitentest
Een reeks korte opgaven onder tijdsdruk over getallen, figuren en woorden. De gebruikelijke onderdelen zijn cijferreeksen, figurenreeksen, verbale analogieën, rekenen met een tabel en logisch redeneren. De test meet hoe je met nieuwe informatie omgaat, en vraagt weinig wat je van school weet. Dit is het onderdeel waar deze site over gaat, en het enige van de vier dat je vooraf kunt oefenen. Wat erin zit en hoe de tijd werkt, staat op capaciteitentest oefenen.
De persoonlijkheidsvragenlijst
Tientallen tot honderden stellingen over hoe je werkt en met mensen omgaat, zonder tijd en zonder goede of foute antwoorden. De uitslag is een profiel dat het bureau naast de functie legt. Oefenen heeft hier geen zin; wat helpt is de vragen rustig en consequent beantwoorden vanuit hoe je werkelijk werkt. Veel vragenlijsten stellen dezelfde vraag in andere woorden nog een keer en zien het als je antwoorden niet bij elkaar passen.
Het gesprek
Een gesprek met een psycholoog of adviseur van het bureau, meestal aan de hand van je loopbaan en van voorbeelden uit je werk. Hier word je gevraagd naar situaties waarin je iets voor elkaar kreeg, iets mis ging of je een keuze moest maken. Een paar van zulke voorbeelden vooraf op een rij zetten, scheelt op de dag zelf zoeken.
De praktijkopdrachten
Een rollenspel met een acteur (een lastig gesprek met een medewerker of een klant), een postbakoefening waarin je in een uur een stapel mails en memo's moet afhandelen, een presentatie of een analyse van een casus. Welke opdrachten je krijgt, hangt af van de functie. Bij een leidinggevende functie is het rollenspel bijna standaard, bij een startersfunctie vaak alleen de tests.
Hoe een assessmentdag verloopt
Steeds vaker maak je de tests al thuis, in de dagen voor het assessment, via een link van het bureau. De dag zelf begint dan met het gesprek en de opdrachten. Tussendoor zit er wachttijd, want de adviseurs schrijven mee en de acteur heeft meer kandidaten. Dezelfde middag of een paar dagen later hoor je in een nagesprek wat het bureau heeft gezien. Daarna gaat een rapport naar de werkgever, en die neemt het besluit.
Vraag vooraf drie dingen aan het bureau of de werkgever. Welke onderdelen zitten erin en hoe lang duurt het. Krijg jij het rapport te lezen, en zo ja, voor of nadat de werkgever het heeft. En wie ontvangt het rapport nog meer en hoe lang blijft het bewaard. Leg de antwoorden vast in een mail, dan weet je op de dag zelf waar je aan toe bent.
Online of op locatie
Een volledig online assessment bestaat meestal alleen uit de capaciteitentest en de vragenlijst, soms met een video-interview waarin je op opgenomen vragen antwoordt. Het is goedkoper voor de werkgever en wordt vaak als eerste zeef gebruikt, voordat er iemand aan tafel zit. Juist daar telt de capaciteitentest zwaar, omdat er nog geen gesprek naast staat dat de uitslag in verhouding zet.
Wat je kunt oefenen en wat niet
De capaciteitentest kun je oefenen, en dat werkt vooral op de vorm. Wie de soorten opgaven kent, verliest geen tijd aan het lezen van de instructie, weet dat een open opgave als fout telt en herkent de denkfouten waar de foute antwoorden op gebouwd zijn. In de gratis test maak je 10 opgaven in 8 minuten, twee per onderdeel. Het proefassessment heeft veertig opgaven uit 5 onderdelen onder één klok van 30 minuten, en zo lang duurt een echte test vaak ook. Allebei zonder account.
De vragenlijst en het gesprek oefen je niet, en dat hoeft ook niet. Wat je wel kunt doen is vooraf bedenken welke voorbeelden uit je werk je wilt vertellen, en de vragenlijst invullen zoals je werkt en niet zoals je denkt dat de functie vraagt. Een bureau kijkt naar de samenhang tussen alle onderdelen, en een profiel dat niet past bij wat je in het rollenspel laat zien, valt op.
Voor welk soort assessment je oefent
Werkgevers, opleidingen, de politie en defensie laten elk hun eigen assessments afnemen, met een eigen samenstelling en eigen tests. De soorten opgaven in een capaciteitentest komen in veel van die tests terug, en daar oefen je hier op. Skillido is niet verbonden aan een assessmentbureau, de politie of defensie, en de precieze inhoud van hun tests is niet openbaar.