Assertiviteit: wat het is en hoe je het oefent
Assertiviteit is zeggen wat je wilt of nodig hebt, met respect voor de ander. Het ligt tussen terughoudend zijn, doordrukken en een omweg nemen in, en de meeste mensen schakelen per situatie tussen die vier.
Vier stijlen die je afwisselt
Een gesprek waarin iemand iets wil, kent grofweg vier manieren om dat aan te pakken. Niemand kiest er steeds dezelfde. Op je werk kies je misschien anders dan thuis, en tegenover je leidinggevende anders dan tegenover een vriend.
- Terughoudend: je eigen wens wegzetten voor de vrede of voor de ruimte van een ander.
- Assertief: zeggen wat je wilt, met respect voor de ander.
- Dominant: je plan of je zin doordrukken, ook als dat ten koste van de ander gaat.
- Indirect: via een omweg laten merken wat je wilt, met een hint, een vraag of een ander.
Elke stijl heeft een plek waar hij werkt. Terughoudend zijn geeft rust als de sfeer kwetsbaar is, en een omweg kan een gevoelig onderwerp openen. Assertief zijn helpt als je iets nodig hebt of een grens wilt aangeven. Dominant optreden kan een groep die vastloopt weer in beweging brengen. De stijl loopt vast waar de ander niet hoort wat je bedoelt, of waar jij zelf niet meer aan het woord komt.
Zo herken je je eigen stijl
Het makkelijkst zie je je stijl in de zinnen die je zegt. Let eens een dag op wat je antwoordt als iemand je iets vraagt wat je niet uitkomt. Zeg je ja en baal je later? Zeg je dat je erover nadenkt, terwijl je al weet dat het nee wordt? Of zeg je meteen wat het wordt?
In de gratis assertiviteitstest kies je dertig keer tussen twee uitspraken. Daaruit komt per stijl hoe vaak je hem koos, zodat je een patroon ziet in plaats van één gevoel.
Een zin oefenen
Een assertieve zin heeft meestal drie delen: wat je ziet of nodig hebt, wat je wilt, en een ruimte voor een antwoord. Bijvoorbeeld: "Ik kom er 's ochtends lastig uit door je bus. Wil je hem een meter verder zetten?" Er staat geen verwijt in en geen smoes.
Kies één situatie die weinig kost, schrijf de zin op en zeg hem hardop voordat je het gesprek in gaat. Wie een rapport bij de test koopt, krijgt per stijl drie zinnen om mee te beginnen.
Veelgestelde vragen
- Is assertief hetzelfde als dominant?
- Nee. Wie dominant is, zet zijn zin door ook als dat ten koste van de ander gaat. Wie assertief is, zegt wat hij wil en houdt rekening met wat de ander nodig heeft.
- Kun je assertiviteit oefenen?
- Je kunt een zin vooraf opschrijven en hardop zeggen. Begin met een situatie die weinig kost, zoals een bestelling terugsturen of een tafel vragen die je beter vindt.
- Wat meet de assertiviteitstest?
- Hij laat zien welke van vier stijlen je het vaakst koos: terughoudend, assertief, dominant of indirect. Hij beschrijft je keuzes van vandaag en zegt niets over wie je bent.