Stroman: wat is het en hoe reageer je erop?
Een stroman is een drogreden waarbij iemand jouw standpunt overdreven of vervormd weergeeft en dan die versie aanvalt. Je herkent hem doordat de reactie gaat over iets wat jij niet zei: groter, absoluter of met een motief erbij. Je reageert door kort te herhalen wat je wel voorstelde en het gesprek daarheen terug te brengen.
Bijgewerkt op door De redactie van Skillido
In de buurtapp vraagt Sanne of de speeltuin op zondag om negen uur open kan in plaats van om zeven. Binnen een minuut staat er een antwoord: "Dus kinderen mogen hier nergens meer spelen?" Sanne heeft dat niet gezegd. Toch voelt ze zich gedwongen uit te leggen dat ze heus van kinderen houdt, en tien berichten later gaat het gesprek over haar en niet meer over de openingstijd van twee zondagse uren.
Dat is een stroman. De naam komt van een pop van stro: makkelijk omver te duwen, omdat er niemand in staat. Wie een stroman gebruikt, vervangt jouw standpunt door een zwakkere versie en wint dan van die versie. Het werkt omdat het snel gaat, en omdat je als vanzelf de vervormde versie gaat weerleggen in plaats van je eigen voorstel te herhalen.
Hoe een standpunt vervormd wordt
Een stroman herken je aan wat er met jouw woorden gebeurt. De redactie onderscheidt vijf bewegingen, en die kunnen ook samen voorkomen: een overdreven versie krijgt vaak meteen een motief erbij.
| Vorm | Wat iemand zei | Wat ervan gemaakt werd |
|---|---|---|
| Overdrijven | De muziek op het buurtfeest mag om 23.00 uur wel wat zachter. | Jij wilt dus helemaal geen feest. |
| Absoluut maken | De trainer is soms laat met het rooster. | Volgens jou doet hij nooit iets goed. |
| Een motief erbij zetten | Ik zou de vergadering liever op donderdag houden. | Je wilt gewoon niet dat de nieuwe leden meepraten. |
| Een randgeval tot hoofdzaak maken | De fietsen kunnen beter achter het clubhuis staan dan voor de ingang. | En dan moet iemand met krukken zeker om het hele gebouw heen lopen. |
| Je in een groep stoppen | Ik zou de kantine een uur eerder sluiten. | Jullie van het bestuur willen altijd alles inkrimpen. |
De tabel is door de redactie samengesteld; de zinnen zijn verzonnen. Hij is geen meting van hoe vaak elke vorm voorkomt.
De zinnen waaraan je hem herkent
Veel stromannen beginnen met een vaste aanloop. "Dus jij vindt...", "Met andere woorden...", "Jij wilt gewoon..." en "Volgens jou mag dan zeker..." zijn de bekendste. Die zinnen zijn niet altijd fout. Iemand die wil controleren of hij je goed begrijpt, gebruikt dezelfde woorden. Het verschil zit in wat erna komt. Een controle eindigt met een vraag en wacht op jouw antwoord. Een stroman stelt vast wat jij zou vinden en valt dat meteen aan.
Let ook op woorden die er bij jou niet stonden. Kijk of jij "soms" zei en de ander "altijd" schrijft, of dat jouw "iets minder" bij de ander "helemaal niet" is geworden. Zet de twee zinnen in gedachten naast elkaar. Wat er is bijgekomen, is de stroman.
Zo reageer je erop
De eerste neiging is de vervormde versie weerleggen: uitleggen dat je echt geen hekel hebt aan kinderen, feesten of nieuwe leden. Dat voelt als je verdedigen, maar het bevestigt het kader van de ander. Je praat dan over zijn versie, en jouw voorstel is uit beeld. Wat wel werkt, gaat in vier stappen.
- Herhaal kort wat je wel voorstelde, met de getallen of de dag erbij. "Mijn voorstel is de speeltuin op zondag om negen uur open te doen in plaats van om zeven."
- Benoem het verschil zonder vakterm. "Dat is iets anders dan nergens spelen; de andere zes dagen blijft alles hetzelfde."
- Vraag waar de ander het mee oneens is in jouw echte voorstel. Dan ligt het gesprek terug bij de openingstijd, en hoor je misschien een bezwaar dat je nog niet kende.
- Laat het rusten als de ander bij zijn versie blijft. In een groepsapp lezen anderen mee, en die hebben jouw voorstel nu twee keer zien staan.
Wat je beter laat, is terugslaan met een stroman van jezelf. "Dus jij vindt het prima dat de buren om zeven uur wakker worden van de schommel" voelt als gelijk halen, en maakt van een vraag over een openingstijd een ruzie over wie het slechtst bedoelt.
Misverstand of stroman
Niet elke verkeerde samenvatting is opzet. In een kort bericht mis je toon en voorgeschiedenis, en iemand die zich zorgen maakt, leest een voorstel sneller als bedreiging. Behandel een eerste vervorming daarom als misverstand: zeg wat je wel bedoelde en kijk wat er gebeurt. Blijft de ander daarna de grotere versie aanvallen, terwijl jouw voorstel er duidelijk staat, dan is het een stroman en hoef je die niet telkens opnieuw te weerleggen.
Als je het zelf doet
Iedereen gebruikt weleens een stroman, vooral bij een voorstel dat je raakt. Je leest het snel, vult in wat de ander er waarschijnlijk mee bedoelt en reageert op die invulling. Een eenvoudige controle helpt. Vat eerst in één zin samen wat de ander voorstelt, in zijn eigen woorden, en vraag of dat klopt. Pas na een ja reageer je op de inhoud. Het kost één bericht, en het gesprek gaat daarna over wat er echt op tafel ligt.
Oefenen met stromannen en andere drogredenen
De stroman is één van zes drogredenen die op de pagina Drogredenen: zes voorbeelden die je in elke discussie tegenkomt elk een definitie en een voorbeeld krijgen. Skillido heeft een gratis test kritisch denken met korte gesprekken uit een buurtapp of clubapp, waarin je zelf aanwijst welke drogreden iemand gebruikt. In de training Kritisch denken is de stroman vier keer het goede antwoord, telkens naast de drogredenen die er het meest op lijken. De uitslag zegt hoe je die dag de gesprekken las.
Over dit artikel
De definitie en de vormen van vervorming zijn door de redactie in eigen woorden opgeschreven. Alle gesprekken en namen zijn verzonnen. Er staat geen bewering in over onderzoek of over een instantie, en daarom geen bronnenlijst. Klopt er iets niet, mail dan naar hallo@skillido.com.