Signaalwoorden: wat ze doen en hoe je ze leest
Signaalwoorden zijn woorden die laten zien hoe zinnen of delen van een tekst samenhangen, zoals doordat, maar, bovendien en mits. Elk signaalwoord geeft een tekstverband aan: een oorzaak, een tegenstelling, een opsomming of een voorwaarde. Lees je ze mee, dan zie je welk deel van de tekst de reden is en welk deel de uitzondering.
Oefenronde: drie teksten
Tekst 1
Kop: Groepslessen reserveren: dit verandert Vanaf 1 november reserveer je een plek bij een groepsles via de app, tot zeven dagen vooruit. Tot nu toe kon dat alleen aan de balie, waardoor er op maandagavond lange rijen stonden. Je kunt een les tot twee uur van tevoren gratis annuleren, [___] je dat via de app doet. Annuleer je telefonisch of aan de balie, dan rekenen we 5 euro administratiekosten. Kom je niet opdagen zonder af te melden, dan kun je een week lang geen les reserveren. Heb je geen smartphone? Kom dan langs in de hal. Daar staat een computer waarop je kunt reserveren, en onze medewerkers helpen je erbij. De lessen zelf, de tijden en de prijs van je abonnement blijven gelijk. Team Sportcentrum De Hoven
Welk woord hoort op de open plek?
- A omdat
- B zodat
- C hoewel
- D mits
Bekijk het antwoord
D mits. Aan de balie kost annuleren geld; gratis geldt alleen op voorwaarde dat je de app gebruikt: mits.
Tekst 2
Kop: Je huur per 1 juli Beste huurder, per 1 juli gaat je kale huur met 3 procent omhoog, [___] je servicekosten in dezelfde maand omlaag gaan. Voor een gemiddelde woning in de Vlietbuurt gaat de huur 22 euro per maand omhoog. Die verhoging is nodig voor groot onderhoud: de komende vier jaar vervangen we in alle portiekflats de daken en de voordeuren. De servicekosten dalen van 41 naar 36 euro per maand. In de trappenhuizen branden namelijk sinds kort zuinige lampen met een bewegingsmelder, en die gebruiken veel minder stroom. Je totale woonlasten stijgen dus minder dan de kale huur. De nieuwe bedragen staan op het overzicht in deze envelop. Betaal je via automatische incasso, dan passen wij het bedrag zelf aan. Ben je het niet eens met de verhoging, dan kun je tot 1 juni bezwaar maken met het formulier op onze website. Met vriendelijke groet, Woonstichting Vlietstede
Kies het woord dat op de open plek hoort.
- A terwijl
- B omdat
- C waardoor
- D tenzij
Bekijk het antwoord
A terwijl. 'De servicekosten dalen van 41 naar 36 euro' staat tegenover de hogere huur, en terwijl zet die twee als tegenstelling naast elkaar. Omdat klopt niet: de huur stijgt voor het onderhoud van daken en deuren. Waardoor ook niet, want de lagere servicekosten komen door de zuinige lampen. Tenzij zou de huurverhoging laten afhangen van de servicekosten.
Tekst 3
Kop: Uw nieuwe termijnbedrag Beste mevrouw De Wit, uw termijnbedrag voor stroom en gas gaat per 1 januari met 18 euro per maand omhoog. Dat leggen we graag uit. Het vaste leveringstarief blijft volgend jaar gelijk. Onze inkoopprijs voor gas stijgt in januari wel, maar die stijging nemen wij zelf voor onze rekening. Ook de kosten van de netbeheerder veranderen nauwelijks. Uw termijnbedrag stijgt doordat u het afgelopen jaar ruim 300 kubieke meter meer gas hebt verbruikt dan wij hadden geschat. Daardoor kreeg u bij de jaarafrekening een rekening van 214 euro. Zo hoeft u volgend jaar niet weer bij te betalen. Wilt u het bedrag zelf aanpassen? Dat kan in de app, zolang het niet lager wordt dan 80 procent van ons voorstel. Met vriendelijke groet, Energiebedrijf Lindevoort
Waardoor gaat het termijnbedrag van mevrouw De Wit omhoog?
- A Het vaste leveringstarief gaat omhoog
- B Ze verbruikte meer gas dan geschat
- C De inkoopprijs voor gas stijgt in januari
- D De netbeheerder rekent hogere kosten
Bekijk het antwoord
B Ze verbruikte meer gas dan geschat. "Doordat" geeft de oorzaak. De hogere inkoopprijs neemt het bedrijf zelf voor zijn rekening.
De tekstverbanden en hun signaalwoorden
Hieronder de verbanden die in brieven, nieuwsberichten en voorwaarden het vaakst voorkomen, met de woorden die ze aangeven en een voorbeeldzin. Sommige woorden staan twee keer, want omdat en zodat kunnen meer dan één verband leggen.
- Oorzaak en gevolg. doordat, omdat, daardoor, waardoor, dus, zodat. Bijvoorbeeld: De bus rijdt om, doordat de brug over de Vliet dicht is.
- Reden. omdat, want, daarom, immers. Bijvoorbeeld: We sluiten de balie op vrijdag, want dan komt er bijna niemand.
- Tegenstelling. maar, toch, terwijl, hoewel, daarentegen, echter. Bijvoorbeeld: De huur gaat omhoog, terwijl de servicekosten dalen.
- Voorwaarde. als, mits, tenzij, indien, op voorwaarde dat. Bijvoorbeeld: Retourneren is gratis, tenzij het label al van de tas is geknipt.
- Opsomming. en, ook, bovendien, daarnaast, verder, ten eerste. Bijvoorbeeld: De stalling is gratis. Bovendien kun je er je accu opladen.
- Tijd en volgorde. eerst, daarna, zodra, voordat, nadat, tot slot. Bijvoorbeeld: Zodra je pas klaar is, krijg je een sms.
- Doel. om te, opdat, zodat, met het oog op. Bijvoorbeeld: We bellen je vooraf, zodat je thuis kunt zijn.
Mits en tenzij
Deze twee lijken op elkaar en zeggen het omgekeerde. Volgens Taaladvies.net betekent mits ‘(maar alleen) als, op voorwaarde dat’ en tenzij ‘maar niet als, behalve als’. In voorwaarden maakt dat het hele verschil. Gratis annuleren mits je de app gebruikt, wil zeggen dat het aan de balie geld kost. Gratis retourneren tenzij het label eraf is, wil zeggen dat het meestal gratis is en in één geval niet.
Omdat en doordat
Over deze twee schrijft Taaladvies.net: ‘Omdat en doordat kunnen allebei gebruikt worden om een oorzaak aan te geven. Omdat kan daarnaast ook een reden aangeven.’ Bij het lezen telt vooral welk deel van de zin na het woord komt. In de brief over het termijnbedrag hierboven staan vier mogelijke oorzaken genoemd, en alleen na doordat staat de echte. De andere drie worden in dezelfde brief weggestreept.
Zo lees je een signaalwoord
- Zoek het woord dat twee zinnen of twee zinsdelen aan elkaar knoopt.
- Kijk welke twee delen het verbindt. Dat staat soms een zin eerder.
- Benoem het verband in je eigen woorden, bijvoorbeeld dit is de reden voor dat.
- Lees na of het verband klopt met de rest van de tekst. Een open plek vul je pas in als je de zinnen eromheen hebt gelezen.
Verder oefenen
In de gratis test krijg je vijftien nieuwe teksten, drie per onderdeel, en één onderdeel gaat over signaalwoorden. Drie oefenvragen over de andere onderdelen staan op Begrijpend lezen oefenen. Wat er in de dertig dagen zit, lees je bij de training begrijpend lezen.
Bronnen
Taaladvies.net, Mits / tenzij en Taaladvies.net, Omdat / doordat, gelezen op 4 oktober 2026.
Veelgestelde vragen
- Wat is het verschil tussen signaalwoorden en tekstverbanden?
- Een tekstverband is de manier waarop twee zinnen of twee delen van een tekst samenhangen, zoals oorzaak en gevolg of een tegenstelling. Een signaalwoord is het woord dat dat verband zichtbaar maakt. Een verband kan er ook zonder signaalwoord zijn; dan moet je het uit de inhoud halen.
- Wat is het verschil tussen mits en tenzij?
- Volgens Taaladvies.net betekent mits ‘(maar alleen) als, op voorwaarde dat’ en tenzij ‘maar niet als, behalve als’. Gratis annuleren mits je de app gebruikt, betekent dus dat het alleen via de app gratis is.
- Hoe verschilt deze oefenronde van de gratis test?
- Hier zie je het antwoord meteen als je wilt, zonder klok en zonder score. De gratis test heeft vijftien andere teksten, drie per onderdeel, waarvan één onderdeel over signaalwoorden gaat, en geeft je een leesscore van 0 tot 100.