Leerstijlen van Kolb: de cyclus, de vier stijlen en het onderzoek
De leercyclus van Kolb beschrijft leren als vier fasen die elkaar opvolgen: ervaren, overdenken, begrijpen en toepassen. Uit een voorkeur voor twee naast elkaar liggende fasen volgen vier leerstijlen: doener, dromer, denker en beslisser. De cyclus is bruikbaar als beschrijving; lesstof aanpassen aan een stijl heeft weinig steun in onderzoek.
Bijgewerkt op door de redactie van Skillido
De tabel op deze pagina zet de vier fasen naast een oefendag bij Skillido: drie rondes per dag en een fout die terugkomt na twee en daarna na vijf dagen.
Bewaar je uitslagen
Met een gratis account staan de uitslagen van je korte tests op één plek, met de datum erbij.
De leercyclus in vier fasen
David Kolb beschreef in zijn boek Experiential Learning uit 1984 hoe mensen van ervaring leren. Zijn uitgangspunt is dat een ervaring alleen niet genoeg is. Je leert ervan als je erop terugkijkt, er een idee aan overhoudt en dat idee weer uitprobeert. Die stappen tekende hij als een cirkel, omdat het uitproberen vanzelf een nieuwe ervaring oplevert.
Hieronder staan de vier fasen met de Engelse term uit het model, en bij elke fase hetzelfde voorbeeld: iemand die leert zoeken in een Excel-blad.
1. Ervaren (concrete experience)
Je doet iets of maakt iets mee. Je typt een formule in een overzicht van de maand en er komt #N/B uit.
2. Overdenken (reflective observation)
Je kijkt terug op wat er gebeurde, en vooral op waar het afwijkt van wat je verwachtte. Je ziet dat de fout alleen in de rijen staat waar de klantnaam een spatie te veel heeft.
3. Begrijpen (abstract conceptualization)
Je maakt er een idee of regel van. Zoeken vergelijkt teken voor teken, dus een spatie maakt er een andere naam van.
4. Toepassen (active experimentation)
Je probeert die regel uit in een nieuwe situatie, en dat levert weer een ervaring op. Je maakt de namen in een ander overzicht eerst schoon en kijkt of de fout wegblijft.
Je kunt op elk punt van de cirkel instappen en hem vanaf daar volgen. De één begint met een boek, de ander met een bestand dat morgen af moet. Het idee is dat je alle vier de fasen nodig hebt: wie alleen doet, herhaalt zijn fouten, en wie alleen leest, weet nog niet of hij het kan.
De vier stijlen: doener, dromer, denker en beslisser
Volgens Kolb heeft niet iedereen dezelfde voorkeur binnen die cirkel. Hij zette twee tegenstellingen tegenover elkaar: ervaren of begrijpen, en overdenken of toepassen. Een leerstijl is een combinatie van twee fasen die naast elkaar liggen. In het Nederlands zijn deze vier namen gangbaar, al kom je de dromer ook als bezinner tegen. Het Engels gebruikt andere woorden: accommodating, diverging, assimilating en converging, in dezelfde volgorde als hieronder.
De doener
Combineert toepassen en ervaren. Begint meteen, leert van wat er misgaat en vraagt iemand als hij vastloopt.
Wie Excel op deze manier leert, opent een echt bestand, probeert een ALS-formule uit en past hem aan tot de uitkomst klopt. De uitleg zoekt hij pas op als het blijft misgaan.
De dromer
Combineert ervaren en overdenken. Kijkt eerst rond, verzamelt ideeën en bekijkt iets graag van meerdere kanten.
Wie Excel op deze manier leert, kijkt mee met een collega en vraagt waarom die een draaitabel gebruikt waar een ander drie formules schrijft. Daarna vergelijkt hij de manieren voordat hij er een kiest.
De denker
Combineert overdenken en begrijpen. Wil eerst snappen hoe het in elkaar zit en zet informatie graag op een logische rij.
Wie Excel op deze manier leert, leest eerst hoe een celverwijzing werkt en wat het dollarteken doet. Pas als de regel helder is, kopieert hij de formule naar beneden.
De beslisser
Combineert begrijpen en toepassen. Zoekt de oplossing voor een praktisch probleem en wil weten of die werkt.
Wie Excel op deze manier leert, heeft een maandrapport af te maken en zoekt de ene functie die daarvoor nodig is. Hij leest de korte uitleg, past X.ZOEKEN toe en controleert twee rijen met de hand.
Een stijl is een neiging en geen vaste eigenschap. Dezelfde persoon kan een nieuwe telefoon instellen als een doener en een arbeidscontract lezen als een denker. Kolb maakte bij zijn model ook een vragenlijst, en met de vragenlijst van Kolb kun je een stijl aan iemand koppelen. Op internet staan daarnaast korte varianten die er alleen op lijken.
Wat onderzoek zegt over lesgeven per leerstijl
Hier moet je twee dingen uit elkaar houden. Het eerste is de cyclus: een manier om te beschrijven wat er gebeurt als iemand van ervaring leert. Die wordt nog veel gebruikt bij het ontwerpen van lessen en trainingen. Het tweede is de aanname dat je beter leert als de lesvorm past bij jouw stijl. Over die aanname gaat de review hieronder.
Harold Pashler, Mark McDaniel, Doug Rohrer en Robert Bjork bekeken in 2008 wat er bekend was over leerstijlen in het algemeen, dus breder dan alleen het model van Kolb. Hun stuk verscheen in Psychological Science in the Public Interest. Ze stelden eerst vast wat een goede toets van de aanname zou zijn:
- Je deelt mensen in op hun leerstijl.
- Je wijst ze door loting toe aan verschillende lesvormen.
- Iedereen maakt daarna dezelfde toets.
- Mensen met stijl A scoren het best met lesvorm A, en mensen met stijl B met lesvorm B.
Dat laatste patroon vonden ze vrijwel nergens, en een paar studies die wel goed waren opgezet spraken het tegen. Hun conclusie was dat er onvoldoende bewijs is om leerstijltests in het gewone onderwijs te gebruiken. Ze voegden er twee dingen aan toe. Mensen hebben wel degelijk een voorkeur voor een manier van leren, en mensen verschillen in aanleg. En veel varianten van leerstijlen zijn nooit op deze manier getoetst, dus het bewijs ontbreekt vaker dan dat het de aanname weerlegt.
Voor jou betekent dat het volgende. Vind je het prettig om eerst te lezen, dan is daar niets mis mee. Je hoeft er alleen niet uit af te leiden dat oefenen zonder uitleg voor jou geen zin heeft, of dat een boek niets voor je is omdat je een doener bent. Een stijl als reden om iets over te slaan is de manier waarop het model het vaakst verkeerd wordt gebruikt.
Zo gebruik je de cyclus zonder stijl
Je kunt het model gebruiken zonder ooit een vragenlijst in te vullen. Pak iets wat je wilt leren en loop de vier vragen langs:
- Wat heb ik gedaan? Maak iets echts, ook als het nog niet goed gaat. Een formule die een fout geeft, is bruikbaarder dan een hoofdstuk dat je alleen hebt gelezen.
- Wat gebeurde er, en wat had ik verwacht? Schrijf het verschil in één zin op. Dat kost een minuut en het is de stap die het vaakst wegvalt.
- Welke regel zit hierachter? Zoek de uitleg op of formuleer hem zelf. Lukt dat niet in je eigen woorden, dan ben je nog niet klaar met deze stap.
- Waar probeer ik het nog een keer? Kies een nieuw geval, liefst een paar dagen later. Daar merk je of de regel ook buiten het eerste voorbeeld klopt.
Merk je dat je steeds op dezelfde plek afhaakt, dan is dat het nuttigste wat een leerstijl je kan vertellen. Een doener slaat vaak de tweede en derde vraag over, een denker stelt de vierde uit. Dat is een aanwijzing voor welke fase extra aandacht nodig heeft, en dat is het omgekeerde van de lesvorm kiezen die het best bij je past.
De cyclus naast een oefendag bij Skillido
Deze tabel hebben we zelf gemaakt. De rechterkolom komt uit de code van de dagflow, zoals die voor de training Spreadsheets draait. Ze beschrijft hoe een dag is opgebouwd en zegt niets over het effect ervan. De les komt op de eerste dag van een onderdeel vóór de eerste opgave, dus daar stap je bij begrijpen in de cirkel; de rijen volgen de volgorde van Kolb.
| Fase van Kolb | Op een oefendag | Hoe het is ingericht |
|---|---|---|
| Ervaren | De opgave | Drie rondes per dag; een gewone ronde telt acht opgaven |
| Overdenken | De uitleg bij het antwoord | Na je antwoord lees je waarom het goed of fout was; de klok staat dan stil |
| Begrijpen | De les | Op de eerste dag van een onderdeel, vóór de ronde; Spreadsheets heeft vijf lessen |
| Toepassen | De terugkerende opgave | Een fout staat dezelfde dag klaar en komt na een goed antwoord terug na twee en daarna na vijf dagen; vijf opgaven per keer |
Iedereen krijgt op dezelfde dag dezelfde opbouw, wat je stijl ook is. Wat per persoon verschilt, is welke opgaven terugkomen: dat hangt af van wat je fout had. Hoe de hele opzet in elkaar zit, lees je op hoe Skillido werkt, en waarom een dag uit korte rondes bestaat in tien minuten per dag.
Zelf proberen
Wil je de vier fasen eens op een eigen onderwerp zien, dan is de gratis spreadsheettest een plek om te beginnen: je speelt hem zonder account en je uitslag zie je met een gratis account. Wie een hele training zoekt, vindt die op de pagina over de Excel-cursus. Een leerstijl krijg je er niet, en hoe snel je iets leert hangt van meer af dan van de vorm van de oefening.
Microsoft Excel is een merk van Microsoft. Skillido is niet verbonden aan Microsoft.
Bronnen
- Pashler, H., McDaniel, M., Rohrer, D. en Bjork, R. (2008). Learning styles: concepts and evidence. Psychological Science in the Public Interest, 9(3), 105-119. doi.org/10.1111/j.1539-6053.2009.01038.x
- Kolb, D.A. (1984). Experiential learning: experience as the source of learning and development. Prentice-Hall. Het boek zelf hebben we niet ingezien; de fasen en stijlen volgen de beschrijving van Simply Psychology.
- YoungCapital, leerstijlen van Kolb, voor de Nederlandse namen en de koppeling aan de fasen.
Veelgestelde vragen
- Kan ik hier een leerstijltest doen?
- Nee, Skillido heeft geen leerstijltest en geeft je geen stijl. Je kunt wel de gratis test van een training doen, zoals de spreadsheettest. Die laat zien welke onderdelen je vlot afgaan en waar je twijfelt.
- Welke leerstijl is de beste?
- Geen enkele. In het model is elke stijl een voorkeur voor twee van de vier fasen, en iedereen gebruikt alle stijlen in zekere mate. Welke het meest op de voorgrond staat, hangt ook af van de situatie.
- Moet ik mijn manier van leren aanpassen aan mijn stijl?
- Daar is weinig bewijs voor. De review van Pashler en collega's uit 2008 vond vrijwel geen goed opgezet onderzoek dat laat zien dat mensen beter leren als de lesvorm bij hun voorkeur past. De stijl kan je wel vertellen welke fase je geneigd bent over te slaan.