Wat een lening echt kost

Je auto moet een nieuwe koppeling en je hebt €5.000 nodig. Je krijgt twee leenvoorstellen met hetzelfde jaarlijks kostenpercentage van 8%. Het ene vraagt €225,50 per maand gedurende twee jaar, het andere €121,41 per maand gedurende vier jaar. Het tweede bedrag past makkelijker in je maand, en het voelt als de goedkopere lening.

Reken je het totaal uit, dan draait het om. Het eerste voorstel kost €5.412,00, het tweede €5.827,68. Het voorstel met het lage maandbedrag is €415,68 duurder, terwijl het percentage gelijk is. Dit artikel laat zien waar dat verschil vandaan komt, welke drie getallen je wel nodig hebt, en wat een lening verder met zich meebrengt. Alle bedragen zijn verzonnen rekenvoorbeelden.

Het maandbedrag zegt vooral hoe lang je betaalt

Een lening met vaste maandbedragen heet een annuïteitenlening of aflopend krediet. Elk maandbedrag bestaat uit twee delen: rente over wat je nog schuldig bent, en aflossing. In het begin is de schuld groot en dus ook het rentedeel. Bij de lening van €5.000 tegen 8% is de rente in de eerste maand €32,17. Naarmate je aflost, wordt het rentedeel kleiner en het aflossingsdeel groter.

Spreid je dezelfde €5.000 over meer maanden, dan los je elke maand minder af. De schuld blijft langer hoog, en over die hogere schuld betaal je langer rente. Daardoor daalt het maandbedrag minder hard dan de looptijd stijgt: twee keer zo lang lenen geeft een maandbedrag dat iets meer is dan de helft. Het totaal stijgt bij elke stap.

Van 12 naar 72 maanden zakt het maandbedrag van €434,30 naar €86,99, een vijfde. De kosten worden in diezelfde stap bijna zes keer zo hoog, van €211,60 naar €1.263,28.

Drie getallen die er wel toe doen

Bij elke lening kun je drie getallen zelf uitrekenen of opzoeken, en samen vertellen ze meer dan het maandbedrag.

1. Het totaal te betalen. Maandbedrag keer het aantal maanden, plus eenmalige kosten. Bij 48 maanden van €121,41 is dat €5.827,68.
2. De kosten. Het totaal min het bedrag dat je leent. Hier €827,68. Dat is wat de lening je kost, los van wat je ervan koopt.
3. Het jaarlijks kostenpercentage. Daarmee vergelijk je leningen met dezelfde looptijd. Bij een verschillende looptijd vergelijk je ook de kosten in euro's.

Wat het jaarlijks kostenpercentage wel en niet zegt

Het JKP is volgens de Autoriteit Financiële Markten 'het bedrag dat je als vergoeding betaalt aan de kredietverstrekker (dus niet de aflossing van het krediet)'. De AFM schrijft er ook bij: 'Als de kredietverstrekker naast de rente, geen andere kosten berekent, is het jaarlijks kostenpercentage gelijk aan de rente. Als er wel extra kosten worden berekend, is het JKP hoger.' Tot die kosten rekent de AFM onder meer commissielonen, belastingen en 'kosten in verband met verplichte nevendiensten (kosten verplichte betaalrekening, transactiekosten)'.

Het JKP is een percentage per jaar. Het zegt dus hoe duur elk geleend jaar is, en niet hoeveel jaar je leent. Twee leningen met 8% kosten per jaar evenveel per geleende euro, en toch kost de lening die twee keer zo lang loopt in totaal ruim twee keer zoveel. Bij de AFM staat welke gegevens een krediettabel altijd toont, met het termijnbedrag per maand en het totale bedrag dat je betaalt. Dat totaal staat er dus al; je hoeft het alleen te lezen.

Nul procent rente en toch kosten

Een winkel biedt een wasmachine van €600 aan in twaalf termijnen van €50, zonder rente. Bij het afsluiten betaal je €29. Het totaal is €629, en de lening kost €29. Omdat die €29 een kost van het krediet is, ligt het JKP boven nul, ook al staat er 0% rente bij. Kijk bij een aanbieding met nul procent dus naar het totaal en naar wat je bij het afsluiten betaalt.

Ook een maandbedrag dat per maand rekent, kan misleiden. Een rente van 1,2% per maand klinkt laag naast een percentage per jaar. Komt de rente elke maand bij de schuld, dan is dat per jaar ruim 15%. Zet een maandpercentage daarom altijd om naar een jaar voordat je vergelijkt.

Wat er na de laatste termijn nog zichtbaar blijft

Een lening kost ook iets wat niet in euro's staat. Volgens Stichting BKR wordt een krediet van meer dan €250 dat langer dan één maand loopt geregistreerd zodra je het krijgt, en 'Nadat u een krediet heeft afgelost blijven uw gegevens nog 5 jaar staan.' Een volgende kredietverstrekker ziet die registratie. Wat er precies staat en wanneer, lees je in Wat staat er bij BKR?

Zo reken je een lening door

1. Schrijf het leenbedrag, het maandbedrag, de looptijd en het JKP op.
2. Reken het totaal uit: maandbedrag keer het aantal maanden, plus eenmalige kosten.
3. Trek het leenbedrag af. Dat zijn de kosten in euro's.
4. Leg een tweede looptijd of een tweede voorstel ernaast en doe hetzelfde. Kijk naar het verschil in kosten, en pas daarna naar het verschil in maandbedrag.

De AFM meldt dat de regels voor kredieten vanaf 20 november 2026 veranderen. Dit artikel gaat over rekenen met de getallen die je krijgt, en die som blijft hetzelfde. De bronnen lezen we na die datum opnieuw na.

Oefenen met leningen

Skillido heeft een gratis test over geldzaken met rekenopgaven zoals hierboven. In de training Geldzaken telt het onderdeel over lenen 30 opgaven met verzonnen leningen, en bij elk antwoord staat de berekening. We noemen geen aanbieders en zeggen niet welke lening je kiest.