Hun, hen of zij: zo kies je
Is het woord het onderwerp, dan schrijf je zij of ze: zij hebben gebeld. Staat er een zelfstandig naamwoord achter en betekent het van hen, dan schrijf je hun: hun offerte. Na een voorzetsel schrijf je hen: voor hen, met hen. Hun als onderwerp, zoals in hun hebben gebeld, is geen standaardtaal.
Drie opgaven uit werkdocumenten
Opgave 1
Teamdocument "Nieuwe collega's". "Sanne en Daan zijn aangenomen. [1] beginnen maandag op de afdeling. Als [2] vragen hebben, kunnen ze bij mij terecht. Ik wil dat ze het meteen naar hun zin hebben."
Welke woorden horen op plek 1 en plek 2?
- A Hun / zij
- B Zij / hun
- C Zij / zij
- D Hun / hun
Bekijk het antwoord
C Zij / zij. Op beide plekken is het woord het onderwerp: wie beginnen, wie hebben vragen. Het onderwerp is zij of ze, nooit hun. In "naar hun zin" is hun wel goed: daar betekent het "van hen".
Opgave 2
Mail aan de teamleider: "De nieuwe collega's uit Vlietdam starten maandag. Wil jij met [1] de procedure doornemen [2] in de gedeelde map staat?"
Kies de woorden voor plek 1 en plek 2.
- A hun / dat
- B hen / dat
- C hen / die
- D hun / die
Bekijk het antwoord
C hen / die. Na het voorzetsel met verwijs je naar de collega's met hen; procedure is een de-woord, dus de procedure die, ook al staat doornemen ertussen. Met hun past alleen als er een zelfstandig naamwoord volgt, zoals met hun mentor. Dat hoort bij het-woorden, zoals het protocol.
Bron: Voor zij / hen die
Opgave 3
Uit de notulen: "De stagiairs komen vrijdag met [1] begeleiders langs. Wie meedoet, staat op het lijstje [2] bij de koffieautomaat hangt."
Kies de woorden voor plek 1 en plek 2.
- A hun / dat
- B hen / dat
- C hun / die
- D hen / die
Bekijk het antwoord
A hun / dat. Plek 1 betekent de begeleiders van de stagiairs, dus het bezittelijke hun, ook direct na met. Een verkleinwoord is altijd een het-woord: de lijst, maar het lijstje dat. Met hen schrijf je alleen als het woord zelf naar de personen verwijst. Die past bij de lijst, zonder -je.
Drie vragen die de keuze maken
Je hoeft geen zinsdelen te benoemen om de goede vorm te kiezen. Loop deze drie plekken af, in deze volgorde, en stop bij de eerste die past.
- Het woord doet de handeling. Dan is het het onderwerp, en dat is zij of ze. Zij beginnen maandag, als ze vragen hebben, kunnen ze bij mij terecht. Dat geldt ook als het onderwerp achter de persoonsvorm staat: vanaf maandag kunnen zij zelf ruilen.
- Er volgt een zelfstandig naamwoord dat van hen is. Dan schrijf je hun. Hun bus, hun uren, hun nieuwe prijslijst. Hen kan nooit zeggen van wie iets is.
- Er staat een voorzetsel vlak voor. Dan schrijf je hen. Voor hen, met hen, aan hen, naast hen. Komt er na het voorzetsel nog een zelfstandig naamwoord, dan ben je terug bij plek 2: met hun begeleiders.
De eerste regel staat bij Taaladvies.net zo: 'Het gebruik van hun als onderwerpsvorm is echter geen standaardtaal.' Dezelfde pagina noemt hun wel juist als bezittelijk woord, met het voorbeeld 'Tijdens de hoorzitting mogen de bezwaarmakers een toelichting geven op hun bezwaren.' De derde regel komt uit Hen / hun (algemeen): 'Gebruik altijd hen na een voorzetsel, ongeacht de functie van het zinsdeel'.
Voor hen die, en nooit voor zij die
Een bijzin met die achter het voornaamwoord verandert niets aan de regel. In een zin als de handleiding is bedoeld voor hen die er nog nooit mee werkten, staat hen na het voorzetsel voor. Voor zij die zie je vaak, omdat zij die als onderwerp van de bijzin voelt. Taaladvies.net geeft op de pagina Voor zij / hen die het voorbeeld 'Deze oproep is bedoeld voor hen die afwezig waren is juist.'
Hun of hen zonder voorzetsel
Het lastigste geval is een zin als ik heb het hun verteld of we hebben hen gemaild. Volgens de schoolregel schrijf je hen als lijdend voorwerp en hun als meewerkend voorwerp zonder voorzetsel. Taaladvies.net noemt dat onderscheid kunstmatig en schrijft dat beide vormen heel vaak door elkaar worden gebruikt, ook in geschreven taal. Het advies is daarom om bij twijfel hen te gebruiken. Ze kan ook, al vinden sommige lezers dat in een brief te informeel.
Om die reden staat dit geval niet in de opgaven van de training. Een opgave die hun of hen hier goed of fout rekent, zou je fout rekenen terwijl je Taaladvies volgt. In de training draait het om de drie plekken waar de keuze wel vastligt: het onderwerp, het bezittelijke hun en hen na een voorzetsel.
Hoe de opgaven gebouwd zijn
In het onderdeel over hun, zij of hen in de training heeft elke zin twee open plekken, en de vier antwoorden zijn alle combinaties van de goede en de foute vorm. In de 24 opgaven is hun zes keer het goede antwoord en zeven keer de foute keuze, en hen zes keer goed en zes keer fout. Zo leert niemand uit de set dat hun bijna altijd fout is. Dat is de fout van wie hun overal door hen vervangt, ook in hen bus.
Verder oefenen
In de gratis test krijg je per onderdeel drie opgaven, zonder account. Naast hun en hen gaan die over hoofdletters, aaneen of los, leestekens en woorden die vaak misgaan. De keuze tussen als en dan staat op Als of dan: de regel in één zin. Wat er in de training van dertig dagen zit, lees je bij Spelling en leestekens. Twijfel je vooral over d of t, kijk dan bij werkwoordspelling oefenen. De andere tests over taal staan onder Taal en lezen.
Bronnen
Veelgestelde vragen
- Is "hun hebben" fout?
- In de standaardtaal wel. Taaladvies.net schrijft dat hun als onderwerp in Nederland vaak voorkomt, maar geen standaardtaal is. In een mail of brief schrijf je zij of ze: zij hebben gebeld, ze komen morgen.
- Schrijf ik "ik heb hun gemaild" of "ik heb hen gemaild"?
- Volgens de oude schoolregel hangt dat af van de functie in de zin. Taaladvies.net schrijft dat beide vormen door elkaar lopen en raadt bij twijfel hen aan. Ze kan ook, al vinden sommigen dat te informeel voor geschreven tekst.
- Wat kost het om verder te oefenen?
- De test is gratis en vraagt geen e-mailadres. Daarna kun je de training van dertig dagen kopen voor €29 eenmalig, maar dat hoeft niet.