Als of dan: de regel in één zin
Na een vergrotende trap en na anders schrijf je dan, na even, zo en zoveel schrijf je als: groter dan, anders dan, even groot als, twee keer zo groot als. Groter als hoor je vaak, maar in verzorgde schrijftaal raadt Taaladvies.net het af.
Drie opgaven uit werkdocumenten
Opgave 1
Notitie bij een bestelling: "De klant [1] gisteren belde, wil de levering even snel [2] de vorige keer."
Kies de woorden voor plek 1 en plek 2.
- A dat / dan
- B die / dan
- C dat / als
- D die / als
Bekijk het antwoord
D die / als. Klant is een de-woord, dus de klant die; na even schrijf je als: even snel als de vorige keer. Dat hoort bij het-woorden, zoals het bedrijf dat. Dan komt na een vergrotende trap, zoals sneller dan.
Bron: Niets anders als / dan
Opgave 2
Brief aan een klant. "Het bedrag [1] u dit jaar betaalt, is hoger [2] vorig jaar. Dat komt door de nieuwe tarieven."
Welke woorden horen in deze brief op plek 1 en plek 2?
- A dat / dan
- B die / dan
- C dat / als
- D die / als
Bekijk het antwoord
A dat / dan. Het is "het bedrag", een het-woord, dus dat. Na een vergrotende trap (hoger) schrijf je in verzorgde taal dan. Als hoort bij even of zo: "even hoog als vorig jaar".
Bron: Groter als / dan
Opgave 3
Uit een jaarverslag: "We verkochten drie keer zoveel abonnementen [1] in 2025. Toch pakte de omzet anders uit [2] we hadden begroot."
Kies de woorden voor plek 1 en plek 2.
- A dan / als
- B als / als
- C dan / dan
- D als / dan
Bekijk het antwoord
D als / dan. Na zoveel schrijf je als, ook als het om een verschil gaat: drie keer zoveel als. Na anders schrijf je dan: anders dan begroot. Drie keer zoveel dan klinkt logisch omdat het meer is, toch volgt na zoveel altijd als. Anders als is in verzorgde taal af te raden.
Kijk naar het woord vóór de vergelijking
De keuze hangt niet af van wat je bedoelt. Ze hangt af van het woord dat voor de vergelijking staat. Na hoger, meer, later of liever, en na anders, komt dan. Na even, zo, zoveel en zozeer komt als. Taaladvies.net schrijft op Groter als / dan 'Correct is: Het tekort is groter dan vorig jaar.' Groter als komt volgens dezelfde pagina vaak voor, zeker in gesproken taal, maar is in verzorgde spreek- en schrijftaal niet aan te raden.
| Voor de vergelijking | Daarna | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Vergrotende trap (hoger, meer, later, liever) | dan | De kosten zijn hoger dan vorig jaar. |
| Anders, ander, andere | dan | De nieuwe planning werkt anders dan de oude. |
| Niets of niemand, met anders erbij gedacht | dan | Er was niemand dan wij op kantoor. |
| Even | als | Het duurt even lang als de vorige keer. |
| (Net) zo | als | De zaal is net zo groot als de vorige. |
| (Net) zoveel | als | We verkochten net zoveel als in maart. |
| Twee keer zo, half zo, lang niet zo | als | De winkel laadt twee keer zo snel als vorig jaar. |
Samengesteld door de redactie uit de drie pagina's van Taaladvies.net onderaan.
Anders dan, ook zonder vergrotende trap
Anders is geen vergrotende trap, en toch volgt er dan. Op Niets anders als / dan staat het voorbeeld 'Correct is: Hij doet de hele dag niets anders dan slapen.' Dezelfde pagina noemt nog een geval: na niets en niemand komt dan als je anders erbij kunt denken. Er was niemand dan wij betekent er was niemand behalve wij.
Twee keer zo groot als, ook al is het groter
Hier gaat het in rapporten en jaarverslagen het vaakst mis. De omzet is drie keer zoveel als vorig jaar, dus groter, en daarom voelt dan logisch. Het woord voor de vergelijking is alleen zoveel, en dat vraagt als. Taaladvies.net zegt het op Dan / als (driemaal zo groot) zonder uitzondering: 'Na zo, zoveel, zozeer en even volgt altijd als.' Hetzelfde geldt voor half zo lang als en lang niet zo dik als.
Met meer in plaats van zoveel wordt het wel dan: drie keer meer dan vorig jaar. Volgens Drie keer meer dan / drie keer zoveel als betekenen de twee voor de meeste lezers hetzelfde, en is drie keer meer dan niet fout. Wie nauwkeurig rekent, kan drie keer meer lezen als vier keer zoveel. In een rapport waar het getal telt, raadt Taaladvies daarom drie keer zoveel als aan.
Hoe de opgaven gebouwd zijn
In het onderdeel over verwijswoorden en vergelijkingen van de training heeft elke zin twee open plekken, en de vier antwoorden zijn alle combinaties van de goede en de foute vorm. In de 24 opgaven is dan negen keer het goede antwoord en als acht keer. Daardoor kan niemand de opgaven halen door steeds hetzelfde woord te kiezen. In de meeste lastige opgaven met een vergelijking staat zo, zoveel of anders voor de open plek.
Verder oefenen
In de gratis test krijg je per onderdeel drie opgaven, zonder account. De keuze tussen hun, hen en zij staat op Hun, hen of zij: zo kies je, en wat er in de training van dertig dagen zit, lees je bij Spelling en leestekens. Voor d, t of dt is er een aparte test op werkwoordspelling oefenen, en de andere tests over taal staan onder Taal en lezen.
Bronnen
Veelgestelde vragen
- Is "groter als" fout?
- Taaladvies.net noemt het geen fout. Groter als komt vaak voor, zeker in gesproken taal, maar in verzorgde spreek- en schrijftaal raadt Taaladvies het af. In een mail, rapport of brief schrijf je daarom groter dan.
- Is het "twee keer zo groot als" of "twee keer zo groot dan"?
- Twee keer zo groot als. Na zo, zoveel, zozeer en even volgt volgens Taaladvies.net altijd als, ook als het om een verschil gaat. Met een vergrotende trap ervoor wordt het dan: twee keer meer dan.
- Wat kost het om verder te oefenen?
- De test is gratis en vraagt geen e-mailadres. Daarna kun je de training van dertig dagen kopen voor €29 eenmalig, maar dat hoeft niet.