Valkuilen: te veel van het goede
Een valkuil is je kwaliteit, te ver doorgezet. Wie zorgvuldig is, blijft schaven; wie behulpzaam is, neemt het werk van anderen over. Daarom zit je valkuil vast aan je kwaliteit: hij gaat niet weg zolang je de kwaliteit houdt. Wat je wel kunt doen, is de tegenhanger oefenen, zoals op tijd loslaten of je eigen grens bewaken.
Bijgewerkt op door De redactie van Skillido
Sanne is de collega die alles nakijkt. Haar offertes bevatten geen tikfouten, haar planningen kloppen tot op de dag. Op vrijdagmiddag zit ze nog steeds aan een rapport dat woensdag al af was. Ze heeft de opmaak twee keer veranderd en een alinea drie keer herschreven. Het team wacht op haar laatste versie, terwijl de vorige prima was.
Je zou kunnen zeggen dat Sanne zorgvuldig is en daarnaast perfectionistisch. Kijk je beter, dan zie je één eigenschap. Dezelfde aandacht die de fout in de offerte vindt, houdt haar vast aan het rapport.
Een valkuil is je kwaliteit, te ver doorgezet
Dat idee komt van de Nederlandse organisatieadviseur Daniel Ofman. In zijn boek "Bezieling en kwaliteit in organisaties" (1992) beschreef hij het kernkwadrant: een kwaliteit, met daaromheen de valkuil, de uitdaging en de allergie. De valkuil noemde hij te veel van het goede. Wie behulpzaam is, neemt het werk van anderen over. Wie enthousiast is, overspoelt een overleg. Wie flexibel is, waait met elke wind mee.
Daarom kun je je valkuil niet los van je kwaliteit wegzetten. Je kunt Sanne niet vragen om op vrijdag slordiger te zijn en op maandag weer secuur. Het is hetzelfde gedrag, op een moment waarop het niet meer helpt.
Waarom je je eigen valkuil slecht ziet
Een valkuil voelt van binnen als je kwaliteit. Sanne merkt niet dat ze schaaft, ze merkt dat het rapport beter wordt. Wie een collega zijn werk uit handen neemt, voelt zich behulpzaam en niet bemoeizuchtig. Daardoor zien anderen je valkuil vaak eerder dan jij.
Een bruikbare vraag is: wanneer kost mijn kwaliteit iemand anders iets? Het rapport dat niet weggaat, kost het team een dag. De klus die je overneemt, kost een collega de kans om het zelf te leren. Op dat moment zit je in je valkuil.
| Kwaliteit | Valkuil | Op het werk |
|---|---|---|
| Zorgvuldigheid | blijven schaven | Je levert een offerte een dag later in, omdat je de opmaak nog wilde rechttrekken. |
| Behulpzaamheid | andermans werk overnemen | Je eigen rapport schuift naar de avond, omdat je overdag drie collega's hielp. |
| Daadkracht | doen voor het doordacht is | Je stuurt de klant een antwoord dat je de volgende dag moet rechtzetten. |
| Flexibiliteit | met elke wind meewaaien | Je schuift je eigen klus drie keer op, omdat er steeds iets dringenders binnenkomt. |
| Enthousiasme | anderen overspoelen | Je stuurt op vrijdagavond vier berichten over een nieuw idee. |
| Kritische blik | overal iets op aanmerken | Je stuurt het stuk van een collega terug vol rode opmerkingen en zonder één compliment. |
| Betrouwbaarheid | vasthouden aan achterhaalde afspraken | Je houdt vast aan een opleverdatum, terwijl de klant liever een week later een beter resultaat had gehad. |
| Rust | onbewogen lijken | Een boze klant vindt dat je zijn probleem niet serieus neemt, omdat je zo rustig reageert. |
Door de redactie geschreven voor de kwaliteitentest van Skillido. De voorbeelden zijn verzonnen en gaan niet over echte personen.
Wat je ertegenover zet
Tegenover elke valkuil staat een uitdaging, de positieve tegenhanger. Bij blijven schaven is dat op tijd loslaten. Bij andermans werk overnemen is het je eigen grens bewaken. Bij met elke wind meewaaien is het standvastigheid. Je kwaliteit blijft daarbij staan. Sanne blijft de collega die de fout in de offerte vindt, en leert daarnaast te bepalen wanneer goed goed genoeg is.
Dat lukt het best met een kleine afspraak met jezelf. Sanne kan vooraf opschrijven wanneer het rapport af is, bijvoorbeeld na één controleronde. Wie te veel overneemt, kan zich voornemen om eerst te vragen of de ander hulp wil, voordat hij ja zegt.
De valkuil van een ander
Wat voor jezelf geldt, geldt ook voor je collega's. De collega die het overleg volpraat, is vaak dezelfde die een nieuw plan van de grond krijgt. De leidinggevende die te snel beslist, is vaak dezelfde die een vastgelopen project weer in beweging zet. Als je de kwaliteit achter iemands valkuil ziet, wordt een gesprek erover makkelijker. Je begint bij wat hij goed doet, en vertelt daarna waar het te ver gaat.
Je eigen valkuilen vinden
Begin bij je kwaliteiten en vraag bij elke kwaliteit wat er gebeurt als je er te veel van inzet. Weet je niet goed welke kwaliteiten je sterkst zijn, doe dan de gratis kwaliteitentest. Je kiest 36 keer tussen twee uitspraken en ziet daarna je top drie. Met het rapport erbij krijg je voor elk van die drie de valkuil, de uitdaging en de allergie, met een voorbeeld uit werk en een uit samenwerking. Het rapport beschrijft je keuzes, en zegt niets over wie je bent.
Bron
- Ofman, D. D. (1992), Bezieling en kwaliteit in organisaties, Cothen, Servire. Titel, uitgever en jaar nagelopen in de catalogus van de Koninklijke Bibliotheek op 4 oktober 2026.
De kwadranten en voorbeelden in dit artikel zijn door Skillido geschreven. Klopt er iets niet, mail dan naar hallo@skillido.com.